Nobelprijzen

De Nobelprijzen worden elk jaar begin oktober bekendgemaakt en op 10 december uitgereikt, de sterfdag van Alfred Nobel. De eerstvolgende uitreiking is op donderdag 10 december. Er zijn zes prijzen: voor fysiologie of geneeskunde, natuurkunde, scheikunde, literatuur, vrede en economie.

De bekendmakingen van 2026

Alle bekendmakingen zijn live te volgen op nobelprize.org. Wie de winnaars van een jaar wil weten, vindt ze daar, met de uitleg van het comité.

Uitreiking in Stockholm en Oslo

Op 10 december worden de prijzen uitgereikt. De Vredesprijs gaat al sinds de eerste uitreiking naar iemand die door het Noorse Nobelcomité is gekozen, en de ceremonie is in Oslo. De andere prijzen worden in Stockholm uitgereikt, door de Zweedse koning. De winnaars krijgen een medaille, een oorkonde en een geldbedrag.

Hoe het ontstond

Alfred Nobel, de uitvinder van het dynamiet, liet in zijn testament een groot deel van zijn fortuin na voor prijzen aan mensen die ‘de mensheid het grootste nut’ hadden gebracht. De eerste prijzen werden in 1901 uitgereikt. De prijs voor economie is jonger: die werd in 1969 ingesteld door de Zweedse centrale bank, ter nagedachtenis aan Nobel, en is formeel geen Nobelprijs.

Waarom de vredesprijs de meeste aandacht krijgt

De Vredesprijs is de bekendste van de zes en trekt de meeste discussie, omdat hij vaak politiek is. De naam van de winnaar wordt bekendgemaakt op de vrijdag van de aankondigingsweek, om 11.00 uur Nederlandse tijd. Meer over de maand staat bij oktober en december.

Wie kiest de winnaars?

Elke prijs heeft een eigen instelling die de winnaar kiest: het Karolinska Instituut voor geneeskunde, de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen voor natuurkunde, scheikunde en economie, de Zweedse Academie voor literatuur en het Noorse Nobelcomité voor vrede. De nominaties blijven vijftig jaar geheim. Een prijs kan aan maximaal drie personen worden gedeeld, en de Vredesprijs kan ook naar een organisatie gaan.