Koningsnacht en de vrijmarkt

Koningsnacht valt in 2027 op maandag 26 april, de avond voor Koningsdag. Koningsdag is dan dinsdag 27 april, en wordt gevierd in Lelystad, waar de Koning zijn zestigste verjaardag viert. De vrijmarkt begint in veel steden al de avond ervoor, als de eerste mensen hun kleedjes uitrollen.

Officieel bestaat Koningsnacht niet. Het is een gewoonte die is ontstaan omdat de dag zelf zo vroeg begint: wie op Koningsdag om zes uur op de stoep wil staan, begint de avond ervoor al. In steden als Amsterdam en Utrecht staan podia op pleinen en zijn er feesten in clubs. Er is meestal een stille periode in de nacht. In Utrecht gold in eerdere jaren dat er tussen 01.00 en 11.00 uur geen versterkte muziek mocht klinken.

Wat mag er op een vrijmarkt?

Op Koningsdag mag iedereen zonder vergunning spullen verkopen, ook al bepaalt je gemeente de precieze regels. De grote lijn is overal gelijk:

• Toegestaan: tweedehands spullen van particulieren, zoals kleding, speelgoed, boeken en spelletjes.
• Niet toegestaan: groot huisraad zoals koelkasten en banken, tenten en auto’s.
• Eten en drinken verkopen mag alleen met een vergunning.
• Beroepshandel en restpartijen zijn verboden.

Een plek reserveren kan niet. In veel gemeenten mag je je plek innemen vanaf 20.00 uur op de avond ervoor, tot 17.00 uur op Koningsdag, al verschilt dat per plaats. Een plek afbakenen met tape, stoelen of spullen die je alvast neerlegt, is vrijwel overal verboden, en gemeenten halen zulke markeringen vaak weg.

Per stad

De tijden voor 2027 komen pas in het voorjaar. In 2026 begon de vrijmarkt in Amsterdam om 06.00 uur, met drukke plekken in de Pijp, de Jordaan, het Westerpark en rond het Olympisch Stadion en het Amstelveld. Rotterdam had het van 09.00 tot 17.00 uur, rond de Coolsingel, het Hofplein, de Hoogstraat en de Blaak. In Den Haag liep het van 07.00 tot 16.00 uur, rond de Frederik Hendriklaan. Utrecht heeft afgebakende plekken voor kinderen, onder meer in park Lepelenburg en bij het Nijntjepleintje, en in Amsterdam is het Vondelpark bekend om de kindervrijmarkt. In Utrecht loopt de vrijmarkt zelf van 18.00 uur op de avond ervoor tot 18.00 uur op Koningsdag.

Zelf verkopen

Wie voor het eerst verkoopt, onderschat vaak wat er nodig is. Een kleedje of klapkratten, plakkers voor de prijzen, wisselgeld en tassen voor kopers: meer is het niet. Rond bedragen af, zodat je weinig kleingeld nodig hebt. De beste klanten komen in de ochtend; rond het middaguur is het op de drukke plekken vaak te vol om nog iets te kopen. Neem iets tegen de regen mee, want een bui legt een hele straat stil, en neem wat je overhoudt weer mee of breng het naar de kringloop. Wie spullen achterlaat, kan een boete krijgen.

Waar het vandaan komt

De feestdag begon in 1885 als Prinsessedag, op de verjaardag van prinses Wilhelmina, 31 augustus. Toen zij koningin werd, heette het Koninginnedag. Vanaf 1949 viel het op 30 april, de verjaardag van Juliana, en die datum bleef onder Beatrix. Sinds 2014, met Willem-Alexander als koning, is het 27 april en heet de dag Koningsdag. Valt die dag op een zondag, dan schuift hij naar zaterdag. De vrijmarkt ontstond in de twintigste eeuw, vooral in Amsterdam, waar mensen oude spullen op straat verkochten, en oranje verwijst naar het huis Oranje-Nassau.

Meer over de dag zelf staat bij Koningsdag en over de maand bij april. Voor de exacte tijden en plekken kijk je op de site van je eigen gemeente.