Biikebrennen “Tjen di Biiki bii!”

Op 21 februari, worden langs de Duitse Waddenkust bij het vallen van de avond grote vuren aangestoken. In Noord-Friesland en op de eilanden Sylt, Föhr en Amrum heet dat Biikebrennen. Biike komt van baken, en het is een feest om de winter te verjagen.

Het gebruik is ouder dan de officiële reden. De vuren zouden zijn aangestoken om de walvisvaarders uit te zwaaien die in het vroege voorjaar de gevaarlijke reis naar de ijszeeën begonnen. Het vuur was een laatste groet en een belofte dat het thuisfront wachtte. Nu staat het vooral voor het einde van de winter.

De pop op de stapel

De brandstapel is meestal van snoeiafval en oude kerstbomen. Bovenop staat vaak een stropop, de Pidder, die de winter voorstelt. Een spreker roept ‘Tjen di Biiki bii!’, steek het baken aan, en dan gaat de fik erin. Pas als de pop verbrandt, is de weg volgens het gebruik vrij voor de lente.

Eten na afloop

Na het vuur gaat men naar de herberg of het dorpshuis voor Grünkohl mit Pinkel: boerenkool met varkensvlees en een gekruide worst. Bezoekers zijn welkom, zolang ze de kou kunnen hebben. Vergelijkbare vuren zijn er in de late winter in meer plekken in Noord-Europa, maar Biike heeft op de Noord-Friese kust een eigen karakter gehouden.

Op de kaart

Het gebruik hoort bij Noord-Friesland, het deel van Duitsland in Sleeswijk-Holstein dat aan Denemarken grenst. De dag valt de avond voor 22 februari, Petri Stoel, een oude feestdag in de kerkelijke kalender. In Duitsland staat Biikebrennen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed.

Op Föhr en Amrum voeren veel families hun afkomst terug op de walvisvaart. Kapiteins van Föhr voeren in de zeventiende en achttiende eeuw schepen voor Nederlandse reders, en de huizen op het eiland zijn daar nog een getuige van. Sylt is per trein bereikbaar via de Hindenburgdamm vanaf Niebüll, en op het eiland worden op 21 februari op meerdere stranden vuren gestookt. Kleed je warm aan: de wind van de Noordzee maakt een koude winteravond kouder.