Wat is Sint-Janskermis: Zomerfeest met eeuwenoude geschiedenis

24 juni is de dag van Sint-Jan, Johannes de Doper, en de eerstvolgende is op donderdag 24 juni. Op diezelfde dag eindigt traditioneel het aspergeseizoen. De dag was in de Middeleeuwen ook een kermisdag, en in sommige plaatsen wordt dat nog gevierd.

Zonnewende met een heilige

De feestdag van Johannes valt ruim bij de zomerzonnewende, rond 21 juni. Al lang voor het christendom werd die tijd gevierd met vuren, zang en dans, en toen de kerk kwam, werd het gebruik gekoppeld aan de heilige. Zo kreeg het feest een religieuze kern, maar bleef het vooral volksvermaak.

Kermis in het dorp

Sint-Jan betekende kermis: draaimolens, schietkramen, zoetigheid en muziek, vaak dagenlang. Het was ook het moment waarop families samenkwamen, jongeren elkaar leerden kennen en handelaren hun waren aan de man brachten.

Een ouder onderdeel waren de Sint-Jansvuren, grote vuren op heuvels en pleinen. Mensen sprongen er soms overheen voor geluk of om kwade geesten af te schrikken. Ook het plukken van kruiden rond Sint-Jan hoorde erbij, omdat ze in die nacht extra kracht zouden hebben.

Een datum met een reden

Volgens het evangelie van Lucas is Johannes ongeveer een half jaar voor Jezus geboren. Daarom valt zijn feestdag op 24 juni, zes maanden voor Kerstmis. In dezelfde tijd bloeit het sint-janskruid, een gele plant die in de middeleeuwen werd gebruikt tegen kwalen en kwade geesten.

Voor veel mensen is de dag nu vooral het sein dat het aspergeseizoen voorbij is. Traditioneel stopt het steken van asperges op 24 juni, zodat de planten kunnen herstellen voor het volgende jaar. Wie nog van asperges wil eten, moet dus voor die datum bestellen. Op sommige plaatsen leeft de Sint-Jansviering voort in een kermis of een vuur, en op de zonnewende zelf is het een goed moment om buiten te zijn.