Wat is Pinksterblom? Een traditie uit het noorden van het land

Kinderen die met een versierde tak langs de huizen gaan, liedjes zingen en daarvoor lekkers of een muntje krijgen: dat klinkt als Sint-Maarten, maar het is Pinksterblom, een gebruik uit Friesland en Groningen. Het wordt nog maar weinig gedaan.

Voor Pinksteren

De wortels zijn ouder dan het christendom. Groene takken en bloemen stonden voor nieuw leven, en het voorjaar vieren hoorde erbij. Toen Pinksteren de plek van die feesten innam, bleef de kern hetzelfde: de bloei van de natuur. Er hoorden meer gebruiken bij, zoals het Pinksterbruidje, een meisje in bloemen en linten dat door de buurt werd rondgedragen.

De tak

De kinderen maakten een tak rijk met bloemen en linten, soms met een poppetje erin, en gingen in groepjes de deuren langs. Een veelgehoorde regel was: ‘Hier is de Pinksterblom, ik zet hem op uw trap.’ Voor arme gezinnen waren de eieren, het geld of het snoep welkom.

Waarom het verdween

In de twintigste eeuw viel het gebruik weg. Pinksteren kreeg minder aandacht dan Kerstmis en Sinterklaas, en de liedjes werden niet meer doorgegeven. Hier en daar houden basisscholen en dorpsverenigingen in Friesland en Groningen het nog in stand, en dan zie je weer een groepje kinderen met een tak.

Pinksteren zelf

Pinksteren valt vijftig dagen na Pasen, het woord komt van het Griekse pentekoste, vijftigste. De eerstvolgende is op zondag 16 mei, met tweede Pinksterdag de dag erna. De Pinksterbloem, een lichtpaarse koekoeksbloem die in het voorjaar in weilanden bloeit, heeft zijn naam aan de tijd van het jaar te danken. De naam van de bloem en die van het gebruik delen dus dezelfde tijd van het jaar.

Het Pinksterweekend is voor veel Nederlanders nog steeds een lang weekend naar buiten, en in het noorden leeft de oude kindergewoonte hier en daar nog voort.