Witte Donderdag

Witte Donderdag is de donderdag voor Pasen, en de eerstvolgende is op donderdag 25 maart. Het is geen vrije dag in Nederland. Voor christenen is het wel een belangrijke avond: ze herdenken dan het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn leerlingen.

Wat wordt herdacht

Volgens het Nieuwe Testament hield Jezus de avond voor zijn kruisiging een maaltijd met zijn twaalf leerlingen, rond het joodse Pesachfeest. Dat is het Laatste Avondmaal. In de katholieke traditie stelde hij daarbij de eucharistie in, het delen van brood en wijn, en het priesterschap. Ook de voetwassing hoort bij deze dag: Jezus waste de voeten van zijn leerlingen, als teken van dienstbaarheid.

Waarom wit?

Zeker is dat niet, en taalkundigen noemen meerdere verklaringen. De bekendste is de liturgische kleur: op deze dag draagt de priester wit, de kleur van het feest. Het Engelse Maundy Thursday heeft er niets mee te maken: Maundy komt van het Latijnse mandatum, ‘gebod’, naar het gebod om elkaar lief te hebben dat Jezus bij de voetwassing gaf.

Het begin van het Paastriduüm

Met de avonddienst van Witte Donderdag begint het Paastriduüm, de drie dagen die het hart van het Paasfeest vormen. Daarna volgen Goede Vrijdag, de dag van het lijden en de dood van Jezus, en Stille Zaterdag. Het triduüm eindigt met Pasen, de verrijzenis. De week begint al op Palmpasen.

In de kerk

In veel katholieke kerken is de viering op Witte Donderdag in de avond. Na de dienst wordt het altaar ontdaan van zijn versiering, en de klokken zwijgen vaak tot de Paaswake. In protestantse kerken is er meestal een avonddienst met het avondmaal. Of mensen vrij hebben, hangt van het land af: in sommige landen, zoals delen van Spanje, is de donderdag voor Pasen een vrije dag.

Wat je verder kunt doen

Wie niet naar de kerk gaat, kan de dag gebruiken om het Paasweekend te plannen. Kijk bij maart en april voor de feestdagen en de vakanties rond Pasen.

Chrismamis en kunst

In veel bisdommen houdt de bisschop op Witte Donderdag, meestal in de ochtend, de chrismamis, waarbij de heilige oliën voor het komende jaar worden gewijd. Het Laatste Avondmaal is ook een van de bekendste thema’s uit de kunst: het beroemdste schilderij is dat van Leonardo da Vinci in Milaan, uit de late vijftiende eeuw. Veel Nederlandse kerken tonen op deze avond een afbeelding of een nagebouwde tafel.