Equinox

De equinox, in het Nederlands de nachtevening, is het moment waarop de zon boven de evenaar staat en de lente of de herfst begint. Dat gebeurt twee keer per jaar, rond 20 maart en rond 23 september. Op die dagen zijn dag en nacht ongeveer even lang.

Data en tijden

De tijden zijn omgerekend van wereldtijd en kunnen een minuut afwijken per bron. In maart geldt in Nederland nog de wintertijd, in september de zomertijd.

Zijn dag en nacht dan echt even lang?

Bijna. In Amsterdam duurt de dag op 20 maart 2027 ongeveer 12 uur 09 min en op 23 september 2027 ongeveer 12 uur 10 min, een paar minuten meer dan twaalf uur, omdat de zon een schijf is en het licht in de dampkring buigt. De dag waarop dag en nacht werkelijk even lang zijn heet de equilux, en die valt een paar dagen voor de lente-equinox en een paar dagen na de herfst-equinox.

Wat de equinox betekent

Rond de lente-equinox worden de dagen sneller langer, rond de herfst-equinox sneller korter. Op het zuidelijk halfrond is het andersom. De meteorologische seizoenen beginnen eerder, op 1 maart en 1 september. Meer over het begin van het seizoen staat bij het begin van de lente en de herfst, en de tijden van zonsopkomst en zonsondergang op Hoe laat komt de zon op?.

Waarom er seizoenen zijn

De aardas staat schuin, ongeveer 23,4 graden. Daardoor staat de noordkant van de aarde in de zomer naar de zon toe, en in de winter ervan af. Op de twee equinoxen staat de as precies zijdelings ten opzichte van de zon, zodat de zon boven de evenaar staat en op het hele aardoppervlak ongeveer evenveel licht valt.

Wat je op de dag zelf ziet

Op de equinox komt de zon vrijwel precies in het oosten op en gaat ze vrijwel precies in het westen onder, op elke plek op aarde. Daarna schuift het punt van zonsopkomst in de lente naar het noorden op en in de herfst naar het zuiden. Dat is een mooi moment om te kijken naar waar de zon opkomt, bijvoorbeeld ten opzichte van een vast punt in de buurt.

Een dag met een lange traditie

De lente-equinox is het begin van Nowruz, het Perzische nieuwjaar dat in Iran en veel andere landen wordt gevierd. In Mexico trekken bij de piramide van Chichén Itzá op de equinox honderden toeschouwers naar de trap om de slangachtige schaduw te zien. Voor veel oude culturen markeerde de equinox een belangrijk punt in het jaar.

Niet hetzelfde als de meteorologische seizoenen

De astronomische seizoenen beginnen bij de equinox of zonnewende. De meteorologische seizoenen, die weerkundigen gebruiken, beginnen telkens op de eerste dag van de maand: 1 maart, 1 juni, 1 september en 1 december. Daardoor begint de lente voor het KNMI al op 1 maart.